Waarom gepensioneerden soms nog belastingen moeten bijbetalen

Wie begrijpt waar het verschil vandaan komt, kan zich voorbereiden, en in sommige gevallen vermijden dat er een onaangename verrassing volgt.

Voorheffing is een schatting

Bedrijfsvoorheffing is een voorschot op de personenbelasting. Elke instelling die u een pensioen betaalt, berekent dat voorschot alsof het om uw enige inkomen gaat, volgens de schalen van de FOD Financiën. Pas bij de aangifte telt de fiscus al uw inkomsten samen en berekent hij de echte belasting.

Zolang u één pensioen hebt en geen ander inkomen, ligt de voorheffing doorgaans dicht bij de uiteindelijke belasting. Zodra er meerdere inkomens zijn, kan dat anders uitvallen.

De klassieke oorzaak: twee of meer pensioenen

Belastingen in België zijn progressief: hoe hoger uw totale inkomen, hoe hoger het tarief op de laatste schijf. Ontvangt u twee pensioenen, bijvoorbeeld een werknemerspensioen en een ambtenarenpensioen, of een Belgisch en een buitenlands pensioen, dan houdt elke uitbetaler voorheffing in alsof zijn pensioen het enige is. Elk pensioen wordt dus belast alsof het in de lagere schijven valt.

Bij de aangifte worden beide samengeteld. Het totaal valt dan deels in hogere schijven, en de voorheffing die werd ingehouden, volstaat niet. Het verschil verschijnt als bij te betalen bedrag op het aanslagbiljet.

Elke uitbetaler houdt voorheffing in alsof zijn pensioen uw enige inkomen is. De fiscus doet dat niet.

Andere situaties die tot bijbetalen leiden

• Pensioen plus bijverdienste. Wie na het pensioen nog werkt, heeft een tweede inkomen naast het pensioen. Meer daarover in bijverdienen naast uw pensioen.
• Een aanvullend pensioen of uitkering die als periodieke rente wordt uitbetaald.
• Huurinkomsten of andere inkomsten die niet onder voorheffing vallen.
• Een gewijzigde gezinssituatie, bijvoorbeeld na het overlijden van een partner, waardoor de gezamenlijke aanslag wegvalt.

De belastingvermindering voor pensioenen

Pensioenen zijn vervangingsinkomsten. Daarvoor bestaat een specifieke belastingvermindering, die lagere pensioenen sterk ontziet. Die vermindering is echter beperkt en neemt af naarmate uw totale inkomen stijgt. Ook dat speelt mee: wie naast het pensioen ander inkomen heeft, ziet de vermindering kleiner worden of verdwijnen.

De berekening is technisch, maar het principe is eenvoudig. Hoe meer verschillende inkomsten, hoe groter de kans dat de maandelijkse voorheffing te laag uitvalt.

Een illustratief voorbeeld

Marleen ontvangt twee pensioenen: een werknemerspensioen en een kleiner pensioen uit een periode als contractueel bij een lokaal bestuur. Elk pensioen apart valt in een lage schijf, dus de ingehouden voorheffing is per pensioen beperkt.

Illustratief schema zonder bedragen. Het werkelijke verschil hangt af van de hoogte van elk pensioen, uw gezinssituatie en de gemeentebelasting.

Hoe u een bijbetaling kunt beperken

• Vraag een hogere voorheffing. Bij sommige uitbetalers kunt u vragen om vrijwillig meer voorheffing in te houden. Zo spreidt u de belasting over het jaar.
• Zet zelf geld opzij. Wie weet dat er een bijbetaling komt, reserveert maandelijks een bedrag.
• Gebruik de simulatie van de FOD Financiën. Met Tax-Calc kunt u een raming maken van de belasting op uw inkomsten.
• Kijk uw vooraf ingevulde aangifte na. Controleer of alle pensioenen correct vermeld staan.

Wat de hervorming hieraan verandert

De Pensioenwet van 2026 verandert de belastingregels niet rechtstreeks. Maar een malus of bonus verandert wel het brutopensioen, en daarmee ook het belastbaar inkomen. Een bonus levert na belastingen dus minder op dan het brutopercentage doet vermoeden. Lees ook van bruto naar netto.

Wat er verandert voor koppels

Gehuwden en wettelijk samenwonenden krijgen een gezamenlijke aanslag. Heeft een van beide partners geen of een laag beroepsinkomen, dan kan een deel van het inkomen van de andere partner fiscaal naar hem of haar worden overgeheveld, het zogenaamde huwelijksquotiënt. Dat verlaagt de totale belasting van het koppel.

De pensioenuitbetaler houdt daar al rekening mee via een gunstigere schaal voor de bedrijfsvoorheffing, als hij weet dat uw partner geen eigen inkomen heeft. Maar die situatie kan veranderen. Gaat uw partner zelf met pensioen of begint hij of zij opnieuw te werken, dan valt het voordeel geheel of gedeeltelijk weg. Wordt de voorheffing niet tijdig aangepast, dan volgt het verschil op het aanslagbiljet.

Ook na het overlijden van een partner verandert de situatie. Voor het jaar van overlijden is er in de regel nog een gezamenlijke aanslag; daarna wordt de langstlevende partner individueel belast. Wie een overlevingspensioen krijgt naast een eigen pensioen, heeft bovendien opnieuw twee pensioenen, met alle gevolgen voor de voorheffing van dien.

Geef wijzigingen in uw gezinssituatie daarom tijdig door aan de instelling die uw pensioen betaalt, zodat de voorheffing correct berekend wordt.