Wie vervroegd wil stoppen, telt best eerst zijn loopbaanjaren

De regels zijn de voorbije jaren een paar keer verstrengd. Wie ze kent, kan zijn eigen situatie beter inschatten en vermijdt dat een gepland vertrek op het laatste moment niet doorgaat, of duurder uitvalt dan gedacht.

Leeftijd en loopbaan horen samen

Vervroegd pensioen is in België geen recht dat u op een bepaalde leeftijd automatisch krijgt. Het is een uitzondering op de wettelijke pensioenleeftijd, en die uitzondering moet u verdienen met een lange loopbaan. Hoe langer u gewerkt hebt, hoe vroeger u kunt stoppen.

De Federale Pensioendienst hanteert daarbij in grote lijnen de volgende combinaties voor werknemers en zelfstandigen:

Algemeen overzicht. Voor ambtenaren en bepaalde beroepen gelden eigen regels. Controleer uw situatie bij de Pensioendienst of op mypension.be.

Wat telt als een loopbaanjaar?

Hier zit de eerste valkuil. Een kalenderjaar waarin u gewerkt hebt, telt niet automatisch als volledig loopbaanjaar voor het vervroegd pensioen. Voor werknemers moet een jaar een minimum aantal dagen bevatten, uitgedrukt in voltijdse dagequivalenten. In de bestaande regeling gaat het om een derde van een voltijds jaar, wat neerkomt op 104 dagen.

Wie dus een jaar deeltijds of maar een deel van het jaar gewerkt heeft, kan merken dat dat jaar niet meetelt voor de loopbaanvoorwaarde. Voor de berekening van het pensioenbedrag telt dat jaar wel mee, maar de vroegste pensioendatum kan erdoor opschuiven.

Ook periodes zonder werk kunnen meetellen, als zogenaamde gelijkgestelde perioden: ziekte, werkloosheid of bepaalde verloven. Ook daar gelden voorwaarden.

Waarom de malus een nieuwe vraag toevoegt

Tot nu toe was de vraag eenvoudig: hebt u genoeg loopbaanjaren om vervroegd te stoppen, ja of nee? Sinds de pensioenhervorming komt daar vanaf 2027 een tweede vraag bij. Wie vervroegd met pensioen gaat en niet aan bijkomende loopbaanvoorwaarden voldoet, krijgt een pensioenmalus, een vermindering van het brutopensioen die ook na de wettelijke pensioenleeftijd blijft gelden.

De Pensioendienst noemt als algemene voorwaarden om die malus te vermijden: 35 loopbaanjaren met elk minstens 156 meetellende dagen, én 7.020 meetellende dagen over de volledige loopbaan. Dat zijn andere criteria dan die voor het recht op vervroegd pensioen zelf.

U kunt het recht hebben om vroeger te stoppen en toch een malus krijgen. Het zijn twee aparte toetsen.

Twee toetsen naast elkaar

Het helpt om de twee vragen uitdrukkelijk naast elkaar te zetten:

• Mag ik vervroegd met pensioen? Dat hangt af van uw leeftijd en het aantal loopbaanjaren volgens de regels voor vervroegd pensioen.
• Krijg ik dan een malus? Dat hangt af van de malusvoorwaarden: jaren met minstens 156 meetellende dagen en het totaal van 7.020 dagen, met uitzonderingen en overgangsregels.

Iemand met veel deeltijdse jaren kan bijvoorbeeld de eerste toets halen, maar niet de tweede, omdat jaren met weinig dagen voor de malus anders meetellen. Omgekeerd valt wie op de wettelijke pensioenleeftijd stopt helemaal buiten de malus.

Een illustratief voorbeeld

Stel: Hilde is 62 en heeft 43 jaar gewerkt, waarvan een tiental jaar halftijds tijdens de opvoeding van haar kinderen. Naar de loopbaanjaren gemeten komt ze in aanmerking voor vervroegd pensioen. Of haar halftijdse jaren telkens minstens 156 meetellende dagen bevatten, en of ze over haar hele loopbaan aan 7.020 dagen komt, bepaalt of ze bij vertrek na 2026 een malus krijgt.

Dit voorbeeld is vereenvoudigd en dient enkel om de twee toetsen uit elkaar te houden. In werkelijkheid spelen ook gelijkgestelde perioden, overgangsregels en de exacte pensioendatum mee. Alleen het eigen dossier geeft uitsluitsel.

De overgangsregels zijn belangrijk

Volgens de Pensioendienst kan wie al vóór de inwerkingtreding van de nieuwe regels aan de voorwaarden voor vervroegd pensioen voldeed, in bepaalde gevallen van de malus vrijgesteld blijven, zelfs als het pensioen later ingaat. Wie in 2026 met pensioen gaat, wordt in beginsel niet door de hervorming geraakt.

Dat maakt het belangrijk om na te gaan wanneer u voor het eerst aan de voorwaarden voldeed, en niet alleen wanneer u van plan bent te stoppen.

Wat u zelf kunt nakijken

• Log in op mypension.be en bekijk uw vroegst mogelijke pensioendatum.
• Kijk in uw loopbaanoverzicht welke jaren onvolledig zijn en waarom.
• Noteer periodes van deeltijds werk, ziekte, werkloosheid of verlof, zodat u kunt nagaan hoe ze meetellen.
• Neem bij twijfel contact op met de Pensioendienst, vóór u een ontslag of eindeloopbaanregeling vastlegt.